این پست تلاشی ست برای نگاهی گذرا به ترانه ی چکاوک از استاد جنتی عطایی طبیعی ست که این دید صرفا دیدی  شخصی ست. این پست تلاش دارد تنها متن ترانه را از زاویه ی معنا( و نه ساختار) بکاود .

اما تک بيت ترجيع بند ترانه :
گريه نميکنم نرو آه نمي کشم بشين
حرف نمي زنم بمون بغض نميکنم ببين

بیتی متشکل از چهار جمله ی کوتاه - روایی و امری( در حقیقت خواهشی) که گویا همه و همه بر خواسته ی معشوق جامه ی عمل می پوشانند. که کوتاهي جمله ها  و توالي افعالي مثل نرو ، بمون و بشين به خوبي التهاب و بی قراری را به تصویر میکشد و در پایان نیز با بیان ببین اینگونه به نظر می رسد که تمام این اعمالی که به آنها اشاره می شود ( گریه نکردن - آه نکشیدن- حرف نزدن و بغض نکردن) خواسته ی معشوق بوده و حال شاعر با بر آوردن تمامی آن خواسته ها انتظار دارد معشوق نرود- بماند - بنشیند و ببیند ! ( ترتیب توالی افعال نیز قابل تامل و تعمق است .نرو ->بشین->بمون-> ببین.)
به کارگیری هنهرمندانه ی افعال امری ( بدون القای حس آمرانه ) به وفور در ترانه های جنتی عطایی به چشم میخورد مثال های زیر از این دستند :
بده شعری به نسیم و گل سرخی به کبوتر/ معجزه کن ای معجزه گر_ و _منو نو کن به یه بوسه برسونم به ستاره /اسممو بپاش تو آینه بذار بشکفم دوباره (یه قطره دریا- یه قطره دریا-بیژن مرتضوی)
آسون نشو ای همسفر/ویرون نشو ای دربدر / منو بگیر از همهمه/ منو به خلوتت ببر ( گریه نکن -عطر تو - ابراهیم حامدی)، منو نسپار به فصل رفته ی عشق نذار کم شم من از آینده ی تو (تحمل کن –شب نیلوفری- ابراهیم حامدی)، یاور از ره رسیده با من از ایران بگو(با من از ایران بگو- داریوش اقبالی)، اسم منو ازم بگیر تشنه ی معنی منم (خاکستری –کوه یخ- ابراهیم حامدی) زندون تنو رها کن ای پرنده پر بگیر(پوست شیر –

نازی ناز کن -ابراهیم حامدی)
-----------------------------------------------
سفرنکن خورشيدکم ترک نکن منو نرو
نبودنت مرگ منه راهي اين سفر نشو
نذار که عشق منو تو اينجا به آخر برسه
بري  تو و مرگ من از رفتن تو سر برسه
اما بعد از ترجيع بند استثنایی ترانه؛  گویا شاعر به توجیه خواسته ی خود می پردازد و دلایل لزوم ماندن

معشوق را (خارج از مسایل عاطفی) بیان می دارد. اما جالب اینجاست که عاطفه ی عمیقی برای این توجیه می آورد که در بطن خود بیشترین عاطفه را داراست (نبودنت مرگ منه راهی این سفر نشو).
به این بیت از گل بارون زده نیز توجه کنیم : (سر بزير دل شکسته نازنينم / اگه ساده ست واسه تو گذشتن از من / مرثيه سرکن براي رفتن من / آخه مرگه واسه من از تو گذشتن) مضمون ، همان است که بود با اين تفاوت که اين بار جدایی در اثر کوچ کعشوق است نه شاعر! چه گونه است که اين تشابه مضمون، به هیچ وجه حس نامناسبي را پدید نمی آورد (حسی مانندآنچه بعد از شنیدن لفظ تاج محل یا بابلسر در ترانه های قنبری،بوجود میاید) و اصلا به سختي ممکن است  اين تشابه مضمون به ذهن شنونده خطور کند.( صمیمیت  افعال امر در این دوبیت نیز به خوبی جلب توجه مینماید).
و باز هم تکرار  ترجيع بند و درخواستهايي که گویا دیگر موجه به نظر می آیند .
گريه نميکنم نرو
آه نمي کشم بشين
حرف نمي زنم بمون
بغض نميکنم ببين
نوازشم کن و ببين عشق مي ريزه از صدام
صدام کن و ببين که باز غنچه ميدن ترانه هام
اگر چه من به چشم تو کمم قديمي ام گمم
آتشفشان عشقم و درياي پرتلاطمم
گويا شاعر حال که توانسته معشوق را متقاعد به ماندن بکند با آرامش و طمانينه ي بيشتری درخواستهای خود را هم می گوید. و بعد از بیان نوازشم کن بلافاصله  به این موضوع می پردازد که "عشق می ریزه از صدام" که همین "ریختن عشق از صدا" تعبیر غریبی ست که بستر ذهنی مناسبی را برای مصرع آخر ترانه و به زیبایی آماده می سازد. (خروج گدازه ها از دهانه ی آتش فشان صورت می گیرد پس عشق آتشفشانِ عشق نیز باید از دهانه ی آن ودر اینجا دهان - مخرج صدا-فوران کند -بریزد-)
- مقداری به این بیت و ترانه ی بغلم کن از شهیار قنبری توجه کنید مفهوم و مضمون با تقریب خوبی یکسان است اما عاطفه و حیای شرقی......؟؟
به پیچ و تاب یک پیچک به شکل آخرین میخک
به یاد شمعی در رگبار دو سایه برهم بر دیوار
برقص / برقص / بغلم کن / بغلم کن(بغلم کن-دوستت دارم- شهیار قنبری)
اما مصرع دوم و غنچه دادن ترانه و دليلي که جنتی عطایی به جاي استفاده از گل کردن(صدام کن و ببین که باز گل میکنن ترانه هام)، غنچه دادن  را به کار برده است  شاید این باشد که :اتفاقي که بعد از غنچه دادن مي افتد گل کردن است  که حرکتی ست  رو به رشد و مثبت!  اما اتفاقي که بعد از گل کردن مي افتد پژمرده شدن است و  ...
اما در پايان ترانه به اينجا مي رسيم که عاشق عوض اينکه با ذلیل کردن خود و حقيقت وجودي اش معشوق را به اوج ببرد به معرفی خویش (حتي شايد با کمي اغراق) و تعریف از خود می پردازد و معشوق را به علت اوج و بزرگی خود ( شاعر) بزرگ و مغتنم می شمارد .
حال که خود را به معشوق معرفی کرده  بازهم به تکرار خواسته های خویش می پردازد و بیان اینکه :
گريه نميکنم نرو ، آه نمي کشم بشين
حرف نمي زنم بمون، بغض نميکنم ببين !

 محمد نویری 17تیر 84